آنچه مسلم است فعالیت‌های بدنی، دستگاههای مختلف بدن را تحت تاثیر قرار داده و سبب تطابق این دستگاهها با احتیاجات خاص ارگانیسم به هنگام فعالیت و کار بدنی می‌گردد. عضلات، قلب و گردش خون، دستگاه تنفس و کلیه ها از جمله سیستم‌هایی هستند که بر اثر فعالیت بدنی تغییراتی در نحوه کار آنها بوجود می‌آید. در این میان شناخت این اثر و همچنین مکانیسم‌های کنترل کننده آنها برای طرح و تنظیم برنامه‌های تمرینی و نوع فعالیت ورزشی حائز اهمیت است (176). فعالیت و رقابتهای ورزشی درکنار فوائد سودمند شان به علت ماهیت استرسی خود موجب برهم خوردن موقت هومئوستاز می‌شوند که در صورت عدم رعایت اصول علم تمرینی شاید آثار تخریبی نیز به همراه داشته باشد. مثل آسیب مفاصل استخوانی، عفونتهای مجاری تنفسی، دفع پروتئین و خون در ادرار وغیره. دفع پروتئین در ادرار متعاقب فعالیتهای شدید افزایش می‌‌یابد و یکی از عوامل تخریب کلیه‌ها دفع بیش از حد پروتئین و خون از طریق ادرار می‌باشد. تمرینات بدنی تغییرات عمده‌ای را در کارکرد کلیه‌ها و محتوای پروتئین‌های ادرار موجب می‌شوند، بطوریکه دفع پروتئین‌ها از ادرار ورزشکاران پدیده‌ای شناخته شده می‌باشد (133). افزایش دفع پروتئین‌ها از ادرار متعاقب فعالیت بدنی یک پدیده زودگذر و ناپایدار بوده و ارتباطی با وضعیت‌های پاتولوژیک ندارد. مکانیسم‌های مسئول این فرایند در افراد سالم هنوز کاملا شناخته نشده و نیاز به پژوهشات فراوان دارد (104). با این حال تغییر در نفوذپذیری غشاء گلومرولی نسبت به پروتئینها (131)، تغییرات در همودینامیک کلیوی و کاهش بازجذب پروتئینها توسط توبولهای ابتدائی در جریان تمرین (130) از جمله عوامل ذکر شده‌اند که موجب افزایش دفع پروتئین می‌گردند. این تغییرات در افراد شرکت کننده در ورزشهای مختلف متفاوت بوده و بستگی زیادی به شدت تمرین دارد. بطوریکه در جریان تمرینات کوتاه مدت و درازمدت شدید، دفع ادراری پروتئین ترکیبی از نوع گلومرولی- توبولی بوده (35) و در مقابل، تمرینات با شدت متوسط در افراد سالم موجب نوع گلومرولی دفع ادراری پروتئین مخصوصا آلبومین می‌گردد (127). در دفع ادراری پروتئین از نوع گلومرولی از دست دادن ویژگی‌های انتخابی و ویژگی‌های الکترواستاتیکی غشاء گلومرولی نقش اصلی را ایفا می‌کند اما در دفع ادراری پروتئین از نوع توبولی در واقع باز جذب توبولی پروتئینهای تصفیه شده کاهش پیدا می‌کند (59). تمرین همچنین تغییرات شگرفی را در همودینامیک کلیوی موجب می‌گردد. در طول تمرین، جریان موثر پلاسمای کلیوی کاهش می‌یابد که این کاهش مستقیما در ارتباط با شدت تمرین بوده و به هنگام کارهای شدید گاهی به 25 درصد ارزش استراحت خود می‌رسد. در این فرایند به نظر می‌رسد که فعالیت اعصاب سمپاتیک و نیز سیستمهای هورمونی دخالت داشته باشند. متعاقب کاهش جریان خون کلیوی در طی تمرین، میزان تصفیه گلومرولی (GFR) نیز تحت تاثیر قرار می‌گیرد (125). ارتباط نزدیکی بین کاهش حجم پلاسما و دفع آلبومین و بتا2 میکروگلوبولین از ادرار وجود دارد که گفته می‌شود این ارتباط انعکاسی از تاثیر فعالیت‌های شدید بر پاسخ‌های کلیوی است (130). تمرین در محیط‌های مختلف می‌تواند تاثیرات همسان با میزان متفاوت و حتی ناهمسانی را بر دستگاههای مختلف بدن در شرایط مختلف تمرینی بگذارد. دستگاه ادراری و به طور ویژه کلیه‌ها نیز از این قاعده مستثنی نبوده و میزان و نوع پروتئین‌اوری می‌تواند تحت تاثیر شرایط مختلف محیطی قرار گیرد. هیپوکسی که در ارتفاعات بالاتر از سطح دریا وجود دارد یکی از این شرایط متفاوت محیطی با شرایط طبیعی است که می‌تواند بر پروتئین‌اوری تاثیر گذار باشد و اگرچه توجه پژوهشگران را در چند مورد به خود جلب کرده و تاثیر و رابطه آن با دفع پروتئین ادراری در چند مورد، مورد بررسی قرار گرفته است اما تاثیر کاهش فشار اکسیژن بر پروتئین‌اوری هنوز به طور کامل مشخص نشده است. در ارزيابي عملكرد كليه‌ها، دفع پروتئين در ادرار پس از ورزش، همواره مورد توجه بوده است.

 

محمدعلی کهن پور